خانه / آخرین اخبار / زندگی نامه پرفسور لطفی زاده، ریاضیدان بزرگ تورک

زندگی نامه پرفسور لطفی زاده، ریاضیدان بزرگ تورک

پروفسور لطفی زاده، ریاضیدان بزرگ تورک و بنیانگذار منطق فازی و استاد دانشگاه برکلی کالیفرنیا دو روز پیش دار فانی را وداع گفت و طبق وصیتنامه‌اش قرار است در جمهوری آذربایجان به خاک سپرده شود.

به گزارش یول‌پرس، پروفسور لطف الله عسکرزاده مشهور به لطفی زاده، در سال ۱۹۲۱ میلادی (۱۲۹۹ خورشیدی) در باکو مرکز جمهوری آذربایجان متولد شد. پدرش یک تاجر و نیز خبرنگار یک روزنامه از اهالی اردبیل و مادرش فانیا کوریمان پزشک کودکان یهودی روس بود. لطفی‌زاده تحصیلات ابتدائی خود را در همین شهر و به زبان روسی آغاز نمود. والدین لطفی درپی قحطی و نایابی که پیامد سیاست‌های اشتراکی سازی استالین بود، ناچار به ترک باکو و مهاجرت به ایران شدند.

وی در تهران در دبیرستان البرز و در دانشکده فنی دانشگاه تهران ادامه تحصیل داد استاد لطفی‌زاده از ۱۰ تا ۲۳ سالگی در ایران زندگی کرد. در سال ۱۹۴۲ با درجه کارشناسی مهندسی برق از دانشکده فنی دانشگاه تهران فارغ‌التحصیل شد. او در سال ۱۹۴۴ وارد امریکا شد و به دانشگاه MIT رفت و در سال ۱۹۴۶ درجه کارشناسی‌ارشد را در مهندسی برق دریافت کرد. در سال ۱۹۵۱ درجه دکترای خود را در رشته مهندسی برق دریافت نمود و به استادان دانشگاه کلمبیا ملحق شد. سپس به دانشگاه برکلی رفته و در سال ۱۹۶۳ ریاست دپارتمان مهندسی برق دانشگاه برکلی را که بالاترین عنوان در رشته مهندسی برق است، کسب نمود. لطفی‌زاده انسانی است که همیشه موارد مخالف را مورد بررسی قرار داده و به بحث درباره آن می‌پردازد. این خصوصیت، قابلیت پیروزی بر مشکلات را به لطفی‌زاده اعطا نموده است.

آغاز نظریه فازی

در سال ۱۹۵۶ لطفی‌زاده بررسی منطق چند ارزشی و ارائه مقالات تخصصی در مورد این منطق را آغاز کرد.

پروفسور لطفی‌زاده از طریق مؤسسه پرینستون با استفن کلین آشنا شد. استفن کلین کسی است که از طرف مؤسسه پرینستون، منطق چند ارزشی را در ایالات متحده رهبری می‌کرد. کلین متفکر جوان تورک را زیر بال و پر خود گرفت. آنها هیچ مقاله‌ای با یکدیگر ننوشتند، اما تحت تأثیر یکدیگر قرار داشتند.

لطفی‌زاده اصول منطق و ریاضی منطق چند ارزشی را فرا گرفت و به کلین اساس مهندسی برق و نظریه اطلاعات را آموخت. وی پس از آشنایی با پرینستون، شیفته منطق چند ارزشی شد.

دهه ۱۹۶۰ دهه چالش کشیدن و انکار نظریه فازی بود و هیچ یک از مراکز تحقیقاتی، نظریه فازی را به عنوان یک زمینه تحقیق جدی نگرفتند.

نظریه فازی به وسیله پروفسور لطفی‌زاده در سال ۱۹۶۵ در مقاله‌ای به نام مجموعه‌های فازی معرفی شد. ایشان قبل از کار بر روی نظریه فازی، یک استاد برجسته در نظریه کنترل بود. او مفهوم «حالت» را که اساس نظریه کنترل مدرن را شکل می‌دهد، توسعه داد.

عسگرزاده در سال ۱۹۶۲ چیزی را بدین مضمون برای سیستم‌های بیولوژیک نوشت: ما اساساً به نوع جدید ریاضیات نیازمندیم؛ ریاضیات مقادیر مبهم یا فازی که توسط توزیع‌های احتمالات قابل توصیف نیستند.

وی فعالیت خویش در نظریه فازی را در مقاله‌ای با عنوان «مجموعه‌های فازی» تجسم بخشید.

مباحث بسیاری در مورد مجموعه‌های فازی به وجود آمد و ریاضیدانان معتقد بودند نظریه احتمالات برای حل مسائلی که نظریه فازی ادعای حل بهتر آن را دارد، کفایت می‌کند.

استاد لطفی‌زاده پس از معرفی مجموعه فازی در سال ۱۹۶۵، مفاهیم الگوریتم فازی را در سال ۱۹۶۸، تصمیم‌گیری فازی را در سال ۱۹۷۰ و ترتیب فازی را در سال ۱۹۷۱ ارائه نمود. ایشان در سال ۱۹۷۳ اساس کار کنترل فازی را بنا کرد.

در سال ۱۹۶۲ لطفی‌زاده تغییرات مهم و اصلی را در مقاله «از نظریه مدار به نظریه سیستم» در مجله IRE که یکی از بهترین مجله‌های مهندسی آن روز بود، منتشر ساخت. در اینجا برای اولین بار عبارت فازی را برای چند ارزشی پیشنهاد داد.

اما در دهه ۱۹۷۰، به کاربردهای عملی نظریه فازی توجه شد و دیدگاه‌های شک‌برانگیز درباره ماهیت وجودی نظریه فازی مرتفع شد.

لطفی‌زاده پس از ارائه منطق فازی، در تمام دهه ۱۹۷۰ و دهه ۱۹۸۰ به منتقدان خود در مورد این منطق پاسخ می‌داد. متانت، حوصله و صبوری استاد در برخورد با انتقادات و منتقدان منطق فازی از خود بروز می‌داد، در رشد و نمو منطق فازی بسیار مؤثر بوده است، به طوری که رشد کاربردهای کنترل فازی و منطق فازی در سیستم‌های کنترل را مدیون تلاش و کوشش پروفسور لطفی‌زاده می‌دانند.

تئوری منطق فازی در یک نگاه

بر خلاف آموزش سنتی در ریاضی، او منطق انسانی و زبان طبیعت را وارد ریاضی کرد. شاید بتوان با دو رنگ سیاه و سفید مثال بهتری ارائه داد. اگر در ریاضی، دو رنگ سیاه و سفید را صفر و یک تصور کنیم، منطق ریاضی، طیفی به جز این دو رنگ سفید و سیاه نمی بیند و نمی شناسد. ولی در مجموعه های نامعین منطق فازی، بین سیاه و سفید مجموعه ای از طیف های خاکستری هم لحاظ می شود و به این طریق فصل مشترک ساده ای بین انسان و کامپیوتر بوجود می آید.

این منطق حدود چهل سال پیش در آمریکا توسط لطفی زاده پایه ریزی شد. و برای اولین بار در سال ۱۹۷۴ در اروپا برای تنظیم دستگاه تولید بخار، در یک نیروگاه کاربرد عملی پیدا کرد. با پیشرفت چشمگیر ژاپن در عرصه وسایل الکترونیکی، در سال ۱۹۹۰ کلمه “فازی” در آن کشور به عنوان “کلمه سال” شناخته شد.

سایر افتخارات

پروفسور لطفی زاده دارای بیست و پنج دکترای افتخاری از دانشگاه‌های معتبر دنیاست، بیش از دویست مقاله علمی را به تنهایی در کارنامه علمی خود دارد و در هیأت تحریریه پنجاه مجله علمی دنیا مقام مشاور را داراست. وی یکی از پژوهشگرانی بود که دارای بیشترین یادکرد (Highly-Cited) در مقالات علمی دنیا می‌باشد. وی تا اکتبر ۲۰۱۱، ۹۵۰ هزار یادکرد در گوگل اسکالر داشته است.

پروفسور لطفی زاده به طور رسمی از سال ۱۹۹۱ بازنشسته شد و مقیم سانفرانسیسکو شد و در آنجا به پروفسور «زاده» مشهور شد.  البته او پس از بازنشستگی همچنان فعالیتهای علمی خود را در دانشگاه کالیفرنیا ادامه داد و به صورت مستمر در کنفرانسها، سمینارها در شهرهای مختلف جهان شرکت کرده و سخنرانی کرد. پروفسور لطفی زاده به هنگام فراغت به سرگرمی محبوبش عکاسی می‌پرداخت و شخصیت‌های معروفی همچون رؤسای جمهور آمریکا، ترومن و نیکسون، رو به دوربین وی لبخند زده‌ بودند. سرگرمی دیگر پروفسور لطفی زاده، موسیقی بود و او در اتاق نشیمن خود بیست و هشت بلندگوی حساس تعبیه کرده بود تا به موسیقی کلاسیک با کیفیت بالا گوش دهد.

وی دو روز پیش(۱۹ مرداد ۱۳۹۶) پس از یک عمر تلاش خستگی ناپذیر در سن ۹۶ سالگی در آمریکا دار فانی را وداع گفت. و یک دختر به نام استلا و یک پسر به نام نریمان دارد و وصیت کرده بود او را در خاک جمهوری آذربایجان دفن کنند.

۴ دیدگاه‌ها

  1. وقتی از اصلاحات نژادی استفاده می شود ناخوداگاه بحث نژاد پرستی به ذهن میرسه. انسان به خودی خود اونقدر ارزشمند هست که وابسه به معروضات نژادی و زبانی و جنسی و …. نباشد. این نگاه انسانی هست. اما در جهان امروز با مرزهای مشخص عنصر سرزمین مهمترین مسئله هست. از کسی هیچوقت در شناسنامه و پاسپورت نمیپرسن اسم نژاد؟؟؟؟ محل تولد رو میپرسن به خاطر اینکه اصلی ترین مبنای دولت ها وجود سرزمین هست. براین اساس وقتی به کسی گفته می شود آذری یعنی منسوب به آذربایجان متعلق به سرزمین آذربایجان. اما اینکه نژادش گفته بشه نه فقط نژادپرستی هست بلکه توهین به هویت و سرزمین فرد هم هست. در جمهوری آذربایجان هم آذری گفته میشه چرا بعضیا میشن کاسه داغتر از آش علتش رو باید در جاهای دیگر جستجو کرد.

    • پس اگه یک عده هم به خودشون میگن تُرک به خودشون مربوطه ، شما کاسه داغ تر از آش نشو

    • به جای افتخار به چنین انسان فرهیخته ای؛ اولین چیزی که نظر شما رو جلب کرده است، نژاد و نژاد پرستی است و اولین سوالی که به ذهن شما خطور کرده است “کلمه تورک” و حساسیتی بوده است که شما نسبت به آن دارید. اگر نژاد برای شما مهم نبود، اگر نژادپرست نبودید، مطمئنا حساسیتی هم به این کلمه نشان نمیدادید. خواهشا ادای روشنفکری در نیاورید. التماس تفکر
      فارغ از هر نژادی روحشان شاد
      جنت مکانی اولسون انشالله

  2. روحش شاد و یادش گرامی
    ایشان یکی از بزرگترین مفاخر قرن بیستم آذربایجان بود. ببینیم خبر مرگش چه قدر در رسانه های جمعی بازتاب خواهد داشت.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *