خانه / آخرین اخبار / شهریار و روز شعر و ادب فارسی
بررسی یول‌پرس؛

شهریار و روز شعر و ادب فارسی

نامگذاری این روز به یک شاعر تورک زبان پیوند خورده و باید این را در نظر گرفت که  این روز متعلق به کل ادب ایرانی است، زیرا مگر ديگر زبان هاي رايج در كشور ادب ندارند؟ مگر هزاران شاعر كه به زبان هاي غيرفارسي در ايران شعر مي سرايند، داخل چنين مناسبتي نيستند؟ بهتر آن است كه روز شعر و ادب فارسي در تقويم رسمي كشور به  "روز شعر و ادب ايران" و يا "روز شعر و ادب" تغيير نام دهد. حتي اين روز بايد به عنوان روز شاعرنيز قلمداد شود تا دربرگیرنده تمام اقوام و شعرای کشور باشد.

یول‌پرس: امروز ۲۷ شهریور، ۲۹امین سالگرد پرواز ابدی شهریار است. وی در سال ۱۲۸۵ در روستای خوشگناب تبریز به دنیا آمد و و بنا به وصیتش در مقبرهالشعرای شهر تبریز به خاک سپرده شد. او به زبان های تورکی و فارسی شعر می سرود که مهم‌ترین اثر شهریار “منظومه حیدربابایه سلام” بوده که از شاهکارهای ادبیات تورکی آذربایجانی به‌شمار می‌رود و شاعر در آن از اصالت و زیبایی‌های روستا یاد کرده‌است. این مجموعه در میان اشعار مدرن قرار گرفته و به بیش از ۸۰ زبان زندهٔ دنیا ترجمه شده است.

شهریار شاعر بین المللی

سادگی و عمومی بودن زبان، یکی از موجبات رواج و شهرت شعر شهریار است. شهریار با روح تاثیر پذیر و قریحه سرشار شاعرانه‌ای که داشت عواطف و تخیلات و اندیشه‌های خود را به زبان مردم به شعر بازگو کرده است. از این رو شعر او برای همگان قابل فهم بود و مردم عادی نیز با این اشعار مانوس می‌شوند.

یکی از نکات برجسته در شعر شهریار که کمتر به آن پرداخته شده است، اطلاعات کافی وی از قصه‌ها و داستان‌ها و اشعار سایر ملل و اقتباس از آنهاست. با وجود توانایی‌های استاد شهریار در سرودن شعرهای فی‌البداهه، فراست و استادی کم نظیری از وی در به شعر کشیدن داستان‌های نویسندگان اروپایی از جمله شاعران فرانسوی نمایان است که ناشی از تسلط استاد شهریار به زبان فرانسوی است. یکی از اقتباس‌های ماندگار استاد، شعر زیبای «کودک و خزان» است که اصل داستان مربوط به یک داستان آمریکایی با عنوان «آخرین برگ» است که «او . هنری» نویسنده فرانسوی این داستان زیبا را به رشته تحریر در آورده است. شهریار نیز بر پایۀ همین داستان با توانایی مثال‌زدنی و با دقت هرچه تمام‌تر «کودک و خزان» را سروده است. همچنین اقتباس‌های متعدد از آیات قرآن کریم و احادیث، نمونه‌های بارز دیگری از علم اقتباس در شعر شهریار است که نشان می‌دهد شهریار یکی از بهترین اقتباس‌ گران تاریخ شعر و ادبیات فارسی است و اطلاعات کافی از ادبیات سایر ملل و قرآن کریم، یکی از علل ماندگاری شعر شهریار است.

محمدعلی بهمنی درباره شهریار می‌گوید: شهرت استاد شهریار نه‌تنها در سراسر کشور، بلکه فراتر از مرزهای کشوراست.  بی‌تردید زبان و ادبیات تورکی بهره بیشتری از اشعار استاد برده است تا جایی که به جرأت می‌توان گفت استاد شهریار تحول شگرفی در زبان و ادبیات تورکی ایجاد کرده و جایگاه شعر را در روزگار خود ترقی داده است. گزافه نیست اگر بگوییم شهریار افتخاری برای فرهنگ، زبان و ادبیات کشور است.  وجود استاد شهریار و سرودن اشعاری به زبان تورکی، این جرأت و جسارت را به شاعران نوپا داد تا دستی به آتش ببرند و چون استاد، به زبان تورکی شعر بسرایند و چه بسا شاعرانی که نه تنها از خطه آذربایجان شرقی، بلکه از تورک‌زبانان سایر نقاط کشور و حتی خارج از مرزها نیز با الگوگیری از استاد شهریار اشعاری در زبان تورکی سروده‌اند. آنچه مسلم است، استاد شهریار را باید یکه‌تاز زبان و ادبیات، به ویژه زبان و ادبیات تورکی دانست.

هوشنگ ابتهاج نیز درباره شهریار می‌گوید: شهریار از پابلو نرودا و ناظم حکمت و فلان و فلان هیچ کم نداشت و می‌توانست یک شاعر جهانی باشد. هیچ نشریه ای منتشر نمی شد حتی نشریه سیاسی، چپ و راست فرقی نمی کرد که غزلی از شهریار چاپ نکرده باشد. غزل شهریار اصلاً تضمین فروش نشریه بود، هیچکس در روزگار ما چنین موقعیتی نداشت.

روز شعر و ادب فارسی

در سال ۸۱ یکی از نمایندگان مردم تبریز در مجلس شورای اسلامی به نام علی‌اصغر شعردوست، خبر تصویب ثبت روز درگذشت محمدحسین بهجت تبریزی (شهریار) را در ۲۷ شهریورماه به‌عنوان روز بزرگداشت استاد سیدمحمدحسین شهریار و روز شعر و ادب فارسی در تقویم رسمی کشور به رسانه‌ها اعلام کرد، اما این خبر با انتقاد بسیاری از اهل شعر و ادب همراه بود. برخی معتقدند نباید نام یک شاعر خاص با روز شعر و ادب فارسی پیوند بخورد؛ چراکه هم در گذشته ادبیات فارسی و هم در ادبیات معاصر، نام شاعران بسیاری ثبت شده که هریک در زمینه شعری خاصی قله محسوب می‌شوند و علاقه‌مندان ویژه‌ای دارند. بنابراین تعیین روز شعر و ادب فارسی به نام یکی از این شاعران بسیار دشوار است.

برخی هم بر این باورند که اگر قرار باشد روز شعر و ادب فارسی به نام یک شاعر ثبت شود، بهتر است شاعری انتخاب شود که در تکوین و ارتقای شعر و ادب فارسی نقشی فراتر از سایر شاعران ایفا کرده باشد. این افراد انتخاب نام شاعری همچون فردوسی را برای این روز برازنده‌تر می‌دانند که به نوعی نجات‌دهنده زبان و ادبیات فارسی محسوب می‌شود. همچنین گفته می‌شود که اگر بنا بر انتخاب شاعری از میان شاعران معاصر باشد، انتخاب نیما یوشیج که در شعر معاصر فارسی طرحی نو درافکنده، شایسته‌تر از انتخاب شهریار است؛ چراکه اگرچه شهریار بدون شک یکی از بزرگ‌ترین غزل‌سرایان فارسی است، اما درواقع در شرایطی که شعر فارسی تحولی عظیم را تجربه می‌کرده، بیش‌تر ادامه‌دهنده راه گذشتگان بوده است.

بحث و جدل هایی که در جریان نام گذاری این مناسبت با تکیه بر نام شهریار و حتی انتخاب سالروز درگذشت استاد برای این منظور، صورت گرفت، مانع از توجه به یک نکته اساسی تر شد و آن این که اساساً نام گذاری روزی به نام شعر و ادب فارسی به صورت ملی خالی از نقص نیست. مگر شعر و ادب ایران محدود در زبان فارسی است؟ مگر ما در این کشور ادب غیرفارسی نداریم؟

احتمال تغییر روز شعر و ادب فارسی

در دوران وزارت علی جنتی بر وزارتخانه فرهنگ و ارشاد اسلامی، طرحی از سوی مسئولین فرهنگی خراسان پیشنهاد شد، که به طور کلی طی مصوبه‌ی عنوان روز شعر فارسی از سالروز فوت شهریار حذف شود. موضوعی که در همان زمان شعر دوست، رئیس هیئت امنای خانه – موزه‌ استاد شهریار با اشاره به مصوبه‌ شورای عالی انقلاب فرهنگی مبنی بر تغییر روز شعر و ادبیات فارسی، از روز بزرگداشت استاد شهریار به سالروز بزرگداشت فردوسی، گفته بود: این مصوبه، اقدامی نسنجیده و قابل تامل است. در آستانه‌ یک‌صد و دهمین سال‌روز تولد استاد شهریار، باید شاهد آن باشیم که ۲۵اردیبهشت ماه روز بزرگداشت فردوسی به عنوان روز شعر و ادبیات فارسی انتخاب شده است با این همه گویا حذف عنوان به رای نرسید و شورای عالی انقلاب فرهنگی که مسئولیت نامگذاری مناسبت‌های تقویم رسمی را برعهده دارد روز بزرگداشت فردوسی را هم به عنوان روز پاسداشت شعر فارسی انتخاب کرد تا اکنون در تقویم رسمی دو روز را به نام شعر فارسی داشته باشیم.

دست اخر آنکه این انتخاب هرچه باشد درست یا غلط هنوز ماهیت ایجادش مورد نقد است، و پس از این همه سال، هنوز نظرات انتقادی‌اش خاموش نشده‌اند، و شاید به همین دلیل است که حتی این عنوان و بسیاری عناوین دیگر در تقویم ایران تنها در حد یک اسم باقی مانده‌اند. نامگذاری این روز به یک شاعر تورک زبان پیوند خورده و باید این را در نظر گرفت که  این روز متعلق به کل ادب ایرانی است، زیرا مگر دیگر زبان های رایج در کشور ادب ندارند؟ مگر هزاران شاعر که به زبان های غیرفارسی در ایران شعر می سرایند، داخل چنین مناسبتی نیستند؟ بهتر آن است که روز شعر و ادب فارسی در تقویم رسمی کشور به  “روز شعر و ادب ایران” و یا “روز شعر و ادب” تغییر نام دهد. حتی این روز باید به عنوان روز شاعرنیز قلمداد شود تا دربرگیرنده تمام اقوام و شعرای کشور باشد.

۵ دیدگاه‌ها

  1. این روز در مورد ادبیات زبان فارسی است نه کشور

  2. انتخاب این مورد ، به تاریخ شعر فارسی و شهریار عزیز که با وجود ترکزبان بودن ، کلی اشعار ناب به فارسی سروده ، مربوط میشه . دوستانی که ناراحت هستن برن یه مقایسه ساده بین شعرایی که به فارسی شعر گفتن ( از هر کجای ایران ) با اشعار سایر زبان ها انجام بدن تا ببینن که این انتخاب وقتی امثال سعدی و نظامی و حافظ و عطار و مولانا و فردوسی و جامی و … هستن ، باید باعث افتخار هموطنان ترکزبان باشه . روح شهریار شاد .

  3. اینجا دو تا علی هست ؟؟ یا یکی است هر کجا یک کامنت متفاوت و متزاد ؟؟ این علی ذوب شده هستش مشخصه اون یکی ؟؟

  4. توی فیلم محمد رسول الله یه جایی وقتی ابوسفیان و بزرگان مشرکین مکه ، میان پیش ابوطالب و ازش میخوان تا پیامبر رو قانع کنه دست از دعوتش برداره و اینکه اونها حاضر نیستن سیصد خدای خودشون رو با خدای محمد عوض کنن و حتی حاضر نمیشدن حرفای پیامبر رو بشنون . اگر یادتون باشه ابوطالب تو بستر و بیمار بود ، یه جمله به مشرکین گفت : شما حتی از شنیدنش هم وحشت دارید .
    این وصف حال دوستان متعصب ترک ماست که تمام تاریخ رو به خاطر اشتباهات چند نفر مثل رضا خان یا آموزش و پرورش مزخرف ما به خاطر عدم تدریس زبان های اقوام ، زیر سوال میبرن ، ولی وقتی پای حکومت های ستمگر و نالایقی مثل قاجار یا تیمور و چنگیز میرسه ، فقط به خاطر تعصب زبانی ( نمیگم نژادی ، چون از نژاد مغول ها یا ترک های ترکستان نیستید ) حاضرن اینها رو تطهیر کنن .

  5. من هم خودم تورکم وهم نژادم تورکه وهم خونم خون تورکه وبه آن افتخار میکنم من ژن م ژن تورکه مثل تو چند رگه نیستم من خون تیمور در رگ هامه و ترکستان و قزاقستان نداره همه ما از نژاد تورکیم ،
    نه موتلو تورکوم دیئنه

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *