خانه / آخرین اخبار / تاملاتی در باب گفتمان زبان آذری در ایران

تاملاتی در باب گفتمان زبان آذری در ایران

شاید جالب باشد بدانیم که ممکن است برخی تاریخنگاران که در گذشته به زبان آذری در آذربایجان اشاره داشته‌اند و زبان مردم این منطقه را به جای تورکی، آذری خطاب نموده‌اند دچار همان سیره‌ای شده‌اند که در جامعه‌شناسی به کرات به آن پرداخته شده است، یعنی نگاه از بیرون و تمایزش با نگاه از درون

سید جواد میری – یول‌پرس: زبانشناسان بحث‌های بسیار جدیی درباره اطلس زبانی منطقه آذربایجان داشته‌اند و محققان بزرگی که در حوزه زبانهای باستان پژوهشهای گران‌سنگی نموده‌اند در مورد زبانهایی چون هورارتویی و پهلوی و و و مقالات زیادی به رشته تحریر درآورده‌اند اما زبانی که مردم ایران در منطقه آذربایجان و بسیاری از نقاط ایران به آن تکلم میکنند “زبان

سید جواد میری – جامعه شناس

تورکی” است و روایت آذری بودن زبان مردم آذربایجان به دو دلیل نادرست است: نخستین دلیل این است که مردم این دیار در درون-گفتمان خویش به این زبان تورکی می‌گویند و دیگر اینکه زبان آذری همانگونه که زبانشناسان میگویند زیر مجموعه زبان پهلوی بوده است که امروزه از بین رفته است یا همانگونه که سید احمد کسروی می‌گفت در برخی روستاها و دهات یافت می‌شود. البته نکته دیگری هم وجود دارد و آن این است که شاید زبان آذریی که به آن ارجاع داده می‌شود شاید ربطی به زبان و گویش تاتی داشته باشد که هنوز در بخشهایی از آذربایجان (مثلا در نمین اردبیل و در برخی نقاط زنجان و حتی در حوالی روستاهای اطراف شهر دربند در جمهوری داغستان در فدراسیون روسیه …) یافت می‌شود ولی این زبان، زبانی نیست که مردم آذربایجان ایران به آن تکلم می‌کنند.

شاید جالب باشد بدانیم که ممکن است برخی تاریخنگاران که در گذشته به زبان آذری در آذربایجان اشاره داشته‌اند و زبان مردم این منطقه را به جای تورکی، آذری خطاب نموده‌اند دچار همان سیره‌ای شده‌اند که در جامعه‌شناسی به کرات به آن پرداخته شده است، یعنی نگاه از بیرون و تمایزش با نگاه از درون. مثلا مردمانی که در جمهوری اینگوشتیا در قفقاز شمالی میزیند توسط روس‌ها به عنوان اینگوش شناخته می‌شوند و زبانشان با عنوان زبان اینگوشی طبقه بندی شده است ولی خودِ این مردمان به خویشتن اینگوش نمی‌گویند بل “غّلغّل” میگویند. اما واژه غلغل در زبانشناسی روسی و زبان روسی استفاده نمی‌گردد. حال معیار طبقه بندی زبان را باید چگونه مفهوم‌سازی کنیم؟ فهم خویش از زبان خود را معیار بگیریم یا معیارهای سیاسی/ژئوپلیتیکی را؟

به زبان ساده تر، زبان آذری وجود خارجی ندارد و یکی از زبانهای رایج در ایران امروز زبان تورکی است و تلاش برای برساختن کاذب زبان آذری محتوم به شکست است. خیلی جالب بود وقتی که آیت الله خامنه‌ای در هنگام پرسش از کودکی که به دیدارش آمده بود پرسید:

“سن تورک سن یا فارس سان؟”

آیت الله خامنه‌ای نپرسید تو آذری حرف میزنی یا فارسی بل او پرسید تورک هستی یا فارس؟ زیرا در چارچوب زبان تورکی، آذری مفهومی ناشناخته است و برساختی معاصر در سنت محمود افشار و کسروی و آشتیانی … که کمر به نابودی فرهنگ ایران بسته بودند تا کثرت ها را به بهانه آریایی نبودن محو کنند. به نظر من مطالعه زبان تورکیِ ایران در کنار دیگر زبانها از منظر مطالعات مردمشناختی و زبانشناسی کاریست که ما در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی در حال انجام آن هستیم.

۲۱ دیدگاه‌ها

  1. آذری تاکتیک وسیاستی بود که از طرف رزا پالانی وشوروی جهت جدا کردن ملت تورک آزربایجان از همزبانانشان در دیگر کشورها بوده همینطور نامیدن تورکهای دیگر به نامهای مناطقشان مثل قیرقیز ازبک قزاق آذری تاتار و…که جهت جدایی از زبان مشترک تورکی بود و این بهانه ای میشد جهت شناساندن ملت واحد تورک به ملتهای دیگر ، و هنوز هم کسانی مثل طباطبایی پیروی کننده کسروی ها و افشارها هستند در حالی که من تورک هویت خودم را نمی توانم انتخاب کنم و جالبتر کسانی که این حرفها را زده اند اصلا سندی در دست ندارند وجالبتر که من تورک بودنم را قبول کرده ام اما برای ثابت کردن تورک بودنم به دیگرانی که به انها چه ربطی دارد من تورک باشم یا اذری به حال شما چه فرقی میکند مگر اینکه با تورک شناخته شدنم تاریخ دوروغین بعضی ها بر ملا میشود ، ولی مهم من هستم و من تورک هستم و هویتم را خودم انتخاب میکنم نه دیگران

  2. همین حالا از نظر زبان شناسی ما به زبان ترکی اذری حرف میزنیم که جزو زباان التایی هستش که کاملا از زبان اذری(تاتی)فرق میکنه البته اینا میگن قبلا کل اذ ربایجان به زبان اذری(تاتی)سخن میگفتن که دروغ هستش اگه اینطوری بود باید اثرات و بقایایش باقی میموند که داریم میبینیم اینطور نیست

  3. زهتابی هم از بیرون نگاه کرده که گفته زبان آذری ؟ اردوغان هم نوچه رضاخانه که به مردم این منطقه و زبانشون میگه آذری ؟

  4. تو تمام دوران صفویه و افشار ، ایران با ازبک ها و عثمانی درگیر جنگ بود . همه هم ترک بودن . جنگ اونها هم کار رضا خان و شوروی برای جدایی انداختن بین ملت ترک بوده ؟ جنگ تاتارها و تیمور با عثمانی کار کی بوده ؟ حداقل ۵۰۰ ساله ازبک ها و تاتارها وجود دارن . اونها رو هم رضاخان و شوروی و انگلیس ساختن تا از بقیه ترکها جداشون کنن ؟ ملت بزرگ ترک با زور ساخته نمیشه . همونجوری که شوروی به زور نتونست یه کشور و ملت بسازه . اما به کوری چشم خیلی ها ، ایران بیشتر از دوهزار ساله ملت داره و با فرهنگش خیلی ها رو جذب کرده . با بزرگانی مثل سعدی و نظامی و حافظ و مولانا ، نه امثال آتیلا و تیمور و چنگیز

  5. دیدگاه منطقی و مستدلی هست.

  6. فکر کنم اشتباه کردی بیشتر از هفت هزار وگذشته ده هزار سال شده اخه پان فارثها هر سال چند صدتا می ایید روش تا غنی تر بشه تو خیلی عقبی راستی در کامنتهای قبلی خواندم که زبان گوروش را میفهمی ؟ راسته؟ اون شاعرها هم که نام بردی تنها یکیش مال شماست ولی داشتن اتیلا تیمور چنگیز عرضه میخاد که شماها ندارید شما تنها افتخاری که دارید که اون هم صددرصدش مال شما نیست با افغانی ها مشترکید فردوثی ملعون ونژاد پرسته

    • افغان رو فحش میدونی و بعد به ما میگی نژاد پرست ؟ آخه موجود پست نادان ، کسی از فارس حرف زد که تو اراجیف بافتی ؟ اون شاعرها به زبان رسمی ایران شعر گفتن ، نکنه اهل ترکستان و عثمانی هستن ؟ همون به قاتلهای روانی مثل چنگیز و تیمور افتخار کن . آخه چیزی برای افتخار ندارید که

      • علی آذربایجانی

        آقای عزیز
        فکر نمیکنی شاید تاریخ را تحریف کردند و آنها را اینطور به ما معرفی کردند.

        • تحریف ؟ درباره کشتارهای چنگیز و تیمور ، ایرانیها و رومیها و عثمانیها و هندیها و چینی ها و روسها کلی کتاب و خاطرات دارن . حتی سیاح های اروپایی هم نوشتن . چرا همه باید دروغ بگن و تاریخ وو تحریف کنن ؟ اگه به تحریف بود از خوبی های ایلخان ها نمینوشتن

  7. سلام گوندریرم تورک قارداش وباجیلاریما
    ساغول رضاقارداش.زحمت چکیب بیزیمده اورکیمیزین سوزون یازیبسان.

    💗yaşasin TURK Elim💗

    • سلاملار سایقیلار حورمئتلی یوسف بئی شاکر و تامام یولداشلارا مینئت دارام ، هئر دن والاه هیسدن آدام جمله نی ده بولمور نه جور یازا ، بولار او قئدر ایرقیچی دی لار کی هیتلر بولارین یانیندا گره ک سایقلی دورب باش ائیه ،
      سیزه جان سالیغی آرزی لییام .
      هئله لیک
      یاشاسین تورک میلتی
      یاشاسین آزربایجان
      یاشاسین یول پرس

  8. یاشاسین تورک یاشاسین آذربایجان

  9. علی دیوانه نشو خودت گفته بودی با جناب گوروش صغیر میتونی با هم صحبت کنی ! در مورد گویشت هم ما قبول کردیم گویش فارثی مشترک باشه نه رسمی هر منطقه زبان ملی ورسمی داره گویش فارثی هم مشترکه تا من با تو فارث وکوت یا عرب همدیگر را متوجه بشیم نه اینکه زبان دیگران باید محو بشه گویش تو با تزریق میلیارد ها تومان در کما به سر میبره بچه ۶ ساله هم میدونه اگر بودجه گویش فارثی قطع بشه میمیره ، ولی تا کی میحواهید خون تزریق کنید باور کن اگر فارثی جای تورکی بود و دشمنی چون فارثها داشت الان هفتاد کفن پوسانده بود ولی به کمک ما نیمه جان مانده ولی تورکی با همه خیانتها و بی توجهی ها هنوز پویا وزنده است ،واگر این بودجه میلیاردی هزینه گسترش زبان تورکی میشد الان بیشتر از نصف جهان ( هرچند خیلی از کشورها یا تورک زبانند یا زبان تورکی در انها نا اشنا نیست ) مردم عاشق این زبان بودند ، ولی باز وبه کوری شماها تا اخر زنده خواهد ماند .

  10. دوستان عزیز شب و روز ما اینجا هر چی بگیم میخ در آهن کوبیدن است ، اینها خودشان هم میدانند ما راست میگوییم ولی چون تا حالا همش دروغ و جعل دیده وشنیده اند آمادگی قبول واقعیت را ندارند زمان لازم است تا متوجه شوند وگناه هم ندارند چون اینها مثل هیکل تراشی می مانند که شب کار تمام شده را گذاشته صبح مجسمه شکسته را دیده اند ولی متوجه ساخته شدن مجسمه از جنس نامرغوب نبودند وقتی هرودت داشت قصه هایش را برای اینها با آب و تاب به جای تاریخ به خوردشان میداد وقتی انگلیسی ها ویهودی ها در دشتهای شیراز داشتند جعل تاریخ میکردند ورزا پالانی جشن دوهزار وپانصد ساله را اجرا میکرد کسی فکر نمیکرد روزی برسد که راز اینها را بر ملا سازد افشارها حتی فکر گرفتن کودکان تورک و تعلیم دادن آنها در مهد کودکها را نیز در دستور کار داده بودند وبه رزا پالانی قول داده بودند در عرض پنجاه سال مردم آزربایجان تنها به فارثی صحبت خواهند کرد ولی با همه خرج ها وبا تمامی خیانت ها از طرف خودی ها مثل شاملوها و کسروی ها و…هنوز که هنوز است کودک آزربایجانی با افتخار خودش را تورک معرفی میکند ما ملت زمانهای سخت هستیم قحطی ها و جنگ ها عزم ما را بیشتر کرد ولی این ملت با داشتن قهرمانانی چون خیابانی ها این زبان جاودانه خواهد ماند .

  11. سلام اولسون تورک ائلیمه
    سلام اولسون آزربایجانا
    سلام اولسون غیرتلی باجی وقارداشلاریما
    سلام اولسون یول پرسده تورک حاققینا چالیشانلارا.ألینیزی اوپیره م.بیزلر اوچون گئجه و گوندوز چکدیگینیز زحمتلریزی باشادوشوب آنلئییرام.هاممیزدان میننت دارم.سیزه یاراداننان جان ساغلیقی آرزولورام.دائم اوزوز گولر اولسون.
    آقا رضا سنیده اوپیرم.غیرتینه باش أییره م.
    قارداشیم.بویوردون (کوبیدن میخ به آهن)
    پس تووهیچ کدوم ازایلوتبارتورکم نمیتونن ایشون را حالی بکنن.یعنی ایشون هم گویش فارسی رابرتراز زبان تورکی میدونن.یه مشت بیسوادانی هستندکه کورکورانه یه حرفهایی میزنن بیسوادهم نباشندلاقل از (زبان)هیچی نمیفهمند.ساده تربگم.توهم زبان تورکی راکامل میدانی هم گویش فارسی رامیدونی.جنابعالی خیلی راحتترمیتونی درمورد(تورکی وفارسی)نظربدی.ولی کسی که هیچ چیزی از زبان تورکی نمیداندحتی تعریف زبان را درست نمیفهمدچه انتظاری داری؟!انتظارداری بیشترازاون چیزایی بدونن که میگن…….
    داش رضا وسایردوستان تورکم.ای کاش گذرتون به شهروکلبه مابیفتداول ازهرچیزی چندی درخدمتون باشیم وازعلم وسوادتون بهره ببریم.ودرآخرهم ماتجربه ای که درطول عمرمون که بازندگی دریک خانواده فارسی وشهرفارس و…بدست آوردیم برای شمابازگوبکنیم که شایدبدردتون خورد..انشاله بیرگون گلر.سیزلربیزیم قوناقیمیزاولارسیز.

  12. رضاخان خودش با سربازانش ترکی حرف میزده . زبان فارسی رو هم رضاخان رسمی نکرده باکه زبان رسمی ایران تو تمام دوران قاجار و صفوی و ایلخانی و سلجوق هم فارسی بود . حالا اینکه سواد ندارید و تاریخ نخوندید یا مغرض و دروغگو هستید ، به عهده خواننده . کسی هم رضاخان رو فرشته نمیدونه . اون یه دیکتاتور بیسواد بود که بدیهای زیادی داشت . ولی حداقل ایراندوست بود و کشور رو از فساد قجری نجات داد و امنیت برقرار کرد . نمونه اش سرکوب سیمیتقو که تو دوران قاجار داشت آذربایجان رو غارت و کشتار میکرد . هیچ کس هم تو ایران از محو کردن زبان فارسی نگفته ، کلی کتاب و نشریه به ترکی چاپ میشه و آموزش و صحبت به ترکی هم هیچ وقت ممنوع نبوده . حالا اینکه آموزش و پرورش نمیتونه یا نمیخواد غیر از فارسی و عربی و انگلیسی ، زبان دیگه ای رو آموزش بده مقصر فارس ها نیستین که امثال جنابعالی مثد شوهر ننه بهشون نگاه میکنی . آقایون به کشتار عثمانی ها تو تبریز و مغول و تاتار شک میکنن و میگن تحریفه و کوروش رو ساخته هرودوت میدونن ، اونوقت به همون هرودوت استناد میکنن و میگن کوروش رو تومروس کشته . خدا کمی صداقت و وجدان به همه ما عطا کنه

  13. داداش ساغ اؤل ، ما نمک پرورده شماهاییم ، از دور میبوسمتان .
    جناب علی هی میخام با تو بحث نکنم ولی هرچند گاهی چرندیات کله بی مغزت را میریزی بیرون آدم حالش به هم میخوره ، چطور شما ان زمان بودید که دیدید قاجارها غارت میکنند ورزا پالانی خدمت میکنه ؟
    همه می دانند که تقریبا یک سوم ترکهای ایران در سایه تخریب وتمسخر ومسخره شدن در این چند سال حکومت شاه اریایی در قالب فارسستان ، نسل کشی نرم شده اند و به قوم فارث پیوسته اند که هیچ بلکه از روی نادانی کاسه داغتر از آش شده و به دشمنی با هم نژاد های خود پرداخته اند تا فارث اصل بودن خود را با التماس هم شده به اثبات برسانند ! آسمیله هایی مثل خودت که جهت عقب نماندن و شناساندخودشان به عنوان فارث از خود فارثها نژادپرست ترند ولی همیشه کشتن به عناوین دیگر را میبینند اما کشتار فرهنگی و نسل کشی زبانی را نمی بینند ، عثمانی ها لااقل به نصف جهان حکومت کردند. ولی کجا زبان مملکتی را از بین بردند تورکها هر کجا بودند همیشه موجب پیشرفت وابادانی ان مناطق شده اند اصفهان نمونه ای از این ابادانیست یا تهران ، حالا تو ترشحات معده ات را بریز بیرون که تورکها فلان بودند ، توکه ادعای باسواد بودن را داری برو امشب کتاب مقدست قاثنامه را بگذار جلویت بخان ببین فردوثی منظورش از نامبردن از اون شهرها کجا بوده ؟ ببین تخت جمشید واقعی در کجاست ؟ الحمداله فارث هم که هستی برو کانال افغانها ببین انها در مورد تو چه میگویند شاید انها را هم ما باشما دشمن کردیم ؟ ببین ایران یا نام واقعی ائیران ( یعنی جدا کننده به تورکی یعنی همسایه نزدیک ) کجاست ببین عئراق ( یعنی دور از تو کنایه از همسایه دور ) به چه زبانی است بخان ببین مادها چه کسانی بودند اولین بومیان این سرزمین کی ها هستند در نقشه جغرافیای قدیم نام ایران کجا بوده کتابهای درسی وتاریخی که به فارثی نوشته شده و کلا از روی تعصب قومی هستش ملاک نیست برو بخوان ببین هرودت اصلا شغلش چی بود اصلا به زبان ان زمان آگاهی داشت یا داستان نوشته ، اربابانت انقدر کینه از من تورک دارند که حاضرند کوت سنی در آزربایجان باشد ولی من تورک شیعه در انجا نباشم حاضرند خاک آزربایجان ضمیمه کوتها شود ولی اثری از من تورک نماند میدانی ، ادعای اصلاح طلبی در می اورند و در زمانی که بارزنی ها چشمشان به خاک ایران وآزربایجان است یک کوت را استاندار استان حساسی مثل آزربایجان غربی میکنند که مثلا چی را ثابت کنند ؟ ما اگر میخواستیم انزمان که مهاجران از دست صدام گریخته وبه ایران امدند نمی گذاشتیم در شهرهای تورک اسکان گزینند ولی انروز مهمانوازی کردیم نه گفتیم خوب خاک استان کوردستان را هم از آزربایجان جدا کردند چرا نفرستادند ان استان که اتفاقا کوت هم هستند ؟؟
    واین آخرین بحث من با توست ، از تمامی دوستان تورک که در این مدت سرشان را به درد آوردم تشکر میکنم امیدوارم روزی برسه که حتی به دشمنان خودمان هم با انصاف رفتار کنیم با تشکر از سایت وزین یول پرس

    • اولین شرط مباحثه ، احترام به طرف مقابل و اعتقادات طرفه . هر وقت اسم فارس و کرد و شاهنامه درست نوشتی از بحث حرف بزن . مطمئنم تو یه صفحه از شاهنامه و هرودوت و تاریخ ماد نخوندی . وگرنه حداقل نمیگفتی اسم ایران که تو اوستا هم اومده ترکیه . تو بین ترک و کرد و فارس ، وبین شیعه و سنی فرق میزاری، دیگه از انصاف حرف نزن . درباره تاریخ هخامنشیان هم فقط هرودوت ننوشته ، گزنفون و استرابون و خیلی های دیگه هم نوشتن . وقتی یونانی ها که دشمن هخامنشیها بودن ، انقدر از منش و اخلاق و جوانمردی و حکومت داری اونها تعریف کردن ، و از تربیت و آداب زندگی اونها ، نمیشه به حرفهای پر از کینه و جهل امثال تو تکیه کرد . این حرفها رو هم نه برای فهمیدن تو ( که میدونم تعصب کورت کرده ) که برای بقیه کسانی میگم که شاید خودشون تاریخ نخوندن و نمیدونن . برای بار هزارم هم میگم که غیر از ادبیات غنی فارسی که باعث رشک همه جهانه ، برای من فقط ایران و امنیت مردم این سرزمین مهمه نه فارس ها . یه قاتل فارس مثل خسرو پرویز یا اردشیر دوم هیچ فرقی با چنگیز و آغا محمد خان نداره . برام هم اصلا نژاد اهمیتی نداره . من همونقدر که اشعار فارسی شهریار رو دوست دارم ، حیدر بابا رو هم دوست دارم . پس انقدر با تعصب کور و کینه خودت رو مضحکه مردم نکن

  14. اقای تبریزی راست میگه تو از همه نژادپرست تری ، عقلت نمیرسه مگه نمیشه داستان را از هم کپی کنند تو دروغ به ان بزرگی درست کردی این که چیزی نیست
    یونانیان از خوبی هاش گفتن دیگه از چیهاش گفتن از همسرهاش هم گفتن ، اوستا مال کی هستش نوشته باشه مگه در اوستا بیاد نمیتونه تورکی باشه ؟ ببین جوجه را رنگ کرده به خورد مردم نده ما خودمان رنگرزیم برو شیرت را بخور وقت کردی جواب سوالها را بده .
    تو که این قدر ادبیاتت غنی هست که جهانی هستش به طوری که همه رئیس جمهورهای دنیا از این گویش استفاده میکنند چند تا لغت میگم از اون ادبیاتت بگو چی میشه اگه گفتی من هم دیگه بحث نمیکنم در ضمن تو سوادت به شعر حیدر بابا نمیرسه
    قاشق دلمه دکمه چاقو دوغلو چراغ قاطر خامه شور شیرین اتاق سرمه جواب من
    فعلا بسه اینها را بگو تا بعد

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *