خانه / آخرین اخبار / ثبات یا رو به خشکی؟/علت خشکی دریاچه اورمیه تغییرات اقلیمی نیست
نگاهی به وضعیت دریاچه اورمیه

ثبات یا رو به خشکی؟/علت خشکی دریاچه اورمیه تغییرات اقلیمی نیست

«این آلودگی هوا چندان هم به خشکی دریاچه اورمیه نامرتبط نیست»، «توفان شنی تازه شروع کار است، خدا به دادمان برسد». مردم هرچند غیرعلمی و غیرکارشناسانه درباره تبعات خشکی دریاچه اورمیه صحبت می‌‌کنند، اما همین که صحبت می‌‌کنند یعنی زنگ خطر را شنیده‌‌اند.

به گزارش سلامت نیوز به نقل از جهان صنعت ،حالا اما با خشک‌ شدن تدریجی دریاچه اورمیه از سال ۸۰، باید انتظار داشت نمک‌‌زارهایی که از خشکی آب‌‌های شور برجای مانده‌‌اند، توسط بادهایی که از شرق به غرب می‌‌وزند، در اولین ایستگاه خود، روی خاک‌های آذربایجان شرقی بنشینند.

تبریز در پایان راه قرار دارد؟بر همین اساس خبرهایی از گوشه و کنار می‌آید که تبریز سال‌های آخر خود را طی می‌کند چرا که اولین قربانی خشکسالی دریاچه اورمیه خواهد بود. تیتر خبر این بود: «اگر دریاچه اورمیه خشک شود، دیگر شهری به عنوان تبریز نخواهیم داشت.» همین خبر کافی بود تا یک‌شبه ترس زیادی بر دل ساکنان این شهر قدیمی بیفتد.

چندی پیش مسعود تجریشی، معاون محیط‌زیست انسانی سازمان حفاظت محیط‌زیست با اشاره به احداث دریاچه مصنوعی در شهر تبریز خاطرنشان کرد: وقتی در رابطه با احیای دریاچه اورمیه صحبت می‌کنیم، باید این موضوع را بدانیم که اگر دریاچه اورمیه خشک شود، دیگر شهری به عنوان تبریز نخواهیم داشت. این موضوع برای این نیست که مردم را بترسانیم بلکه یک واقعیت است.

او با اشاره به گزارش وزیر کشور در روزهای پایانی سال گذشته خاطرنشان کرد: در روزهای پایانی سال گذشته توفانی در غرب حوضه آبریز دریاچه اورمیه اتفاق افتاد که باعث شد دو هفته این منطقه با مشکل گرد و غبار مواجه شود به طوری که چشم، چشم را نمی‌دید. بنابراین کارگروه استانی باید این موضوع را مدنظر داشته باشد‌ در صورتی که دریاچه اورمیه احیا نشود با مشکلات عدیده‌ای روبه‌رو خواهند شد.

به گفته تجریشی ما هنوز به اهمیت این موضوع پی نبرده‌ایم که اگر دریاچه خشک شود، تبریز هم باید جابه‌جا شود. در خصوص دریاچه مصنوعی در تبریز هم به محض اینکه از ماجرا مطلع شدیم، جلوی آبگیری آن گرفته شد‌ اما احداث چنین دریاچه‌هایی نشان‌دهنده این است که ما هنوز موضوع بحران آب را جدی نگرفته‌ایم. اگر بتوانیم از منابع آب‌مان به خوبی استفاده کنیم و دریاچه اورمیه را به حالت تعادلی برگردانیم، آنقدر آب هست که حتی با آن دریاچه مصنوعی احداث کنیم‌ اما در حال حاضر باید آب‌های زیرزمینی را تغذیه کنیم و بعد به دنبال راحتی و آسایش برویم نه اینکه فقط به آسایش‌مان توجه کنیم‌ چراکه راحتی و آسایش امروز ما باعث می‌شود نسل بعدی برای خود به فکر چاره باشد.

اما سوالی که در این میان پیش می‌آید این است که آیا واقعا شرایط دریاچه اورمیه تا این حد بغرنج شده است که در تبریز تاثیرگذار باشد و شهر را نابود و غیر‌قابل سکونت کند؟ آیا مسوولان واقعیت‌ها را بیان می‌کنند؟ یکی از دلایلی که وضعیت شهر تبریز را حادتر از واقعیت نشان می‌دهند شاید استراتژیک بودن این شهر است تا بتوان از طریق فشارهای رسانه‌ای و تهدید در مورد سکونت در تبریز، اعتبارات بیشتری را روانه آن کرد. از سوی دیگر برخی تحلیل‌ها حاکی از آن است که وزارت نیرو اعتبارات احیای دریاچه اورمیه را تاکنون به صورت کامل به سازمان حفاظت محیط‌زیست پرداخت نکرده است‌ یا اعتبارات و اختصاص بودجه بر اساس پیش‌بینی‌های انجام‌شده صورت نگرفته است و به همین دلیل از راه ترساندن و فشار وارد کردن روی شهر تبریز وارد عمل می‌شوند تا اعتبارات را برای احیا جذب کنند.

طبق اطلاعات به دست آمده در سال‌های اخیر حجم برداشت آب به صورت مستقیم و غیرمستقیم از دریاچه اورمیه کم شده و همین امر قدم مثبتی از سوی کشاورزان است. با ادامه این روند و افزایش بارندگی‌ها در نیمه دوم سال امیدواریم تراز دریاچه نیز بالاتر رود. همچنین طرح انتقال آب به دریاچه اورمیه هم در حال انجام است و به گفته فرهاد سرخوش، مدیر دفتر استانی ستاد احیای دریاچه اورمیه ۱۹ کیلومتر از تونل خط انتقال آب از سد «کانی‌سیب» به دریاچه اورمیه حفاری شده است. با این حساب امید این می‌رود که شرایط دریاچه اورمیه بهتر شود و ظرف دو سال آینده این انتقال آب به صورت کامل به ثمر برسد

علت خشکی دریاچه اورمیه تغییرات اقلیمی نیست

این خبرها در حالی در رسانه‌ها می‌چرخد که روز گذشته خبری منتشر شد که خشک شدن دریاچه اورمیه را به واسطه تغییرات اقلیمی رد می‌کند. روز گذشته عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی شریف با اشاره به اینکه گرمایش جهانی و تغییر اقلیم، عامل اصلی خشک شدن دریاچه اورمیه نیست، اظهار کرد: اقدامات انسانی انجام شده در حوضه آبریز دریاچه اورمیه باعث کاهش ۵۰ درصدی روان‌آب‌ها در این منطقه و کاهش شدید آورد دریاچه اورمیه شده است.

به نقل از ایسنا، محمد دانش اظهار کرد: بهترین وضعیت آبی دریاچه اورمیه مربوط به سال ۷۴ است. در آن مقطع حجم آب دریاچه ۳۳ میلیارد متر‌مکعب بود. ارتفاع و تراز دریاچه اورمیه طی دوره ۲۰ ساله از سال ۷۴ تا ۹۴، هشت متر افت کرد که تقریبا به اندازه یک ساختمان سه طبقه است. دریاچه اورمیه در سال ۹۴ کمترین عمق خود را تجربه کرد و در نهایت در سال ۹۵ اقدامات تثبیت و احیای دریاچه اورمیه شروع شد. او با اشاره به نقش گرمایش جهانی و تغییر اقلیم در کاهش تراز دریاچه اورمیه گفت: باید بدانیم گرمایش جهانی به عنوان عامل تغییر اقلیم تا چه حد در کاهش تراز دریاچه اورمیه تاثیرگذار است. دانشگاه‌های تبریز و اورمیه مطالعات بسیاری روی این موضوع انجام داده‌اند که آیا عامل اصلی خشکی دریاچه اورمیه تغییر اقلیم است یا خیر؟

این عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی شریف با اشاره به اطلاعات بارش و دمای حوضه آبریز دریاچه اورمیه ادامه داد: بررسی میانگین بارش در حوضه آبریز دریاچه اورمیه از سال ۱۳۵۰ تا ۱۳۹۵ نشان می‌دهد روند بارشی در این بازه زمانی تغییر چشمگیری نکرده است. از سوی دیگر بررسی وضعیت دمایی این حوضه بین سال‌های ۱۳۳۰ تا ۱۳۹۵ بیانگر آن است که روند میانگین درجه حرارت نزولی و غیر‌معنادار بوده است بنابراین با توجه به این داده‌ها تغییر اقلیم نمی‌تواند دلیل اصلی خشکی دریاچه اورمیه باشد.همچنین به گفته او بررسی ایستگاه‌های سنجش بارش غرب دریاچه اورمیه در اردیبهشت و خردادماه سال‌های آبی ۹۶ – ۹۵ و ۹۷ – ۹۶ نشان می‌دهد که در سال آبی ۹۷‌- ۹۶ میزان بارش‌ها هشت تا ۱۰ برابر نسبت به سال قبل‌تر (۹۶ – ۹۵) افزایش یافته است. جالب توجه این است که افزایش هشت تا ۱۰ برابری متوسط بارندگی نه تنها باعث افزایش تراز دریاچه اورمیه نشده بلکه حتی تراز دریاچه نسبت به مدت مشابه سال گذشته افت داشته است بنابراین تغییر اقلیم نمی‌تواند باعث پر شدن دریاچه اورمیه شود. نه کاهش بارندگی طی دهه‌های اخیر عامل اصلی خشکی دریاچه اورمیه بوده است و نه می‌توان روی بارندگی‌ها برای پر شدن دریاچه اورمیه حساب باز کرد.

اقدامات انسانی باعث خشکی دریاچه اورمیه

این استاد دانشگاه صنعتی شریف در ادامه با اشاره به اینکه باید نقش اقدامات انسانی را در خشکی دریاچه اورمیه مورد بررسی قرار دهیم‌، تصریح کرد: احداث پل میان‌گذر با طول ۱۷۰۹ متر در دریاچه اورمیه به عنوان یکی از اقدامات انسانی باید مورد توجه قرار گیرد. مهم‌ترین تاثیرش این است که نحوه چرخش آب را در دریاچه اورمیه تغییر داده و باعث جدایی بخش‌های شمالی و جنوبی دریاچه از یکدیگر شده است. همچنین نمی‌توان از نقش مصارف آب در حوضه آبریز دریاچه اورمیه در خشکی این اکوسیستم گذشت. بر اساس گزارش فائو در سال ۲۰۱۴، در کشور ما ۷۲ درصد منابع آبی برداشت می‌شود که ۹۲ درصد منابع برداشت شده در حوزه کشاورزی مصرف شده است. بدترین نکته آن است که این میزان مصرف آب در حوزه کشاورزی با بهره‌‌وری لازم نیز همراه نبوده است.دانش‌یزدی در پایان با اشاره به اینکه وزارت جهاد کشاورزی باید کاهش ۴۰ درصدی مصرف آب را در حوضه آبریز دریاچه اورمیه عملیاتی کند، گفت: اصلاح الگوی کشت، آبیاری تحت فشار و حذف محصولات آب‌بر از جمله اقداماتی است که وزارت جهاد کشاورزی در این حوزه باید انجام دهد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *